Helgidómur eyðimerkurtjaldbúðar hins Gamla sáttmála er forgildi heilagrar kirkju þar sem Guð opinberar með áþreifanlegum hætti fyrirhugun sína hvað áhrærir samfélag lifandi líkama síns sem stað helgunar mannssálarinnar í konunglegu prestafélagi hins Nýja sáttmála. Á fjórðu öld vék hl. Gregoríos biskup frá Nyssa (335-395) að tjaldbúðinni með háleitum hætti, en hann nefndi hana he skini tou mysteriou Þeou (tjaldbúð hins guðdómlega leyndardóms). Hl. Ágústínus frá Hippo (d. 430) leit á helgidóm tjaldbúðarinnar sem forgildi kirkjunnar. Í Borg Guðs komst hann meðal annars svo að orði:
Það eru ekki einungis hin munnlegu spádómsorð, fremur en fyrirmælin um rétta hegðun í lífinu sem kenna siðgæði og guðrækni og finna má í heilögum ritningum, ekki einungis þetta, heldur jafnframt helgisiðirnir, prestdómurinn, tjaldbúðin eða musterið, ölturun, fórnirnar, helgiathafnirnar og allt það annað sem auðsýna ber Guði og á grísku er nefnt latreia, allt táknar þetta og boðar þá hluti sem við sem trúum á Jesú Krist til eilífs lífs teljum að hafi ræst, sé að ganga fram eða við trúum að muni rætast. [1]


Síðar lagð hl. Jóhannes frá Damaskus (675-749) áherslu á þennan sama skilning. Í hinu víðkunna riti sínu Til varnar heilögum íkonum komst hl. Jóhannes svo að orði:


Guðdómurinn er óumbreytanlegur og enga breytingu að finna í honum né vott um slíkt. Blessaður Denis sem hefur lagt rækt við hina guðdómlegu nærveru kemst svo að orði, að þessar líkingar og ímyndir séu dregnar upp fyrirfram. Í ráðsályktun sinni hefur Guð hulið og fastsett allt sem hann hafði í hyggju að gera, áður en til slíks kom. Með sama hætti myndi sá maður sem hyggst reisa hús áður draga upp teikningu. Þar að auki eru sýnilegir hlutir ímynd hins ósýnilega og ósnertanlega sem þeir varpa daufu ljósi á. [2]

Með þessum orðum vék hann að helgidómi eyðimerkurtjaldbúðar Móse og þannig bætti hann við í Til varnar heilögum íkonum:
Hvað var sjálf tjaldbúðin? Var hún ekki ímynd? Var hún ekki tákn og samlíking? Það var af þessum ástæðum sem postulinn heilagi komst svo að orði í sambandi við lögmálsákvæðin „að þau hefðu verið skuggi komandi og himneskra gæða.“ Þetta var einnig svarið sem Móse fékk þegar hann átti að fullgera tjaldbúðina: „Þú skalt gjöra tjaldbúðina (segir hann) eftir þeirri fyrirmynd sem þér var sýnd á fjallinu.“ En lögmálið „var ekki ímynd,“ heldur huldi ímyndina. Með orðum sama postula var lögmálið skuggi hinna komandi gæða, en ekki ímynd þeirra. Þegar lögmálið lagði blátt bann við ímyndum, en var sjálft forgildi ímyndanna, hvað getum við þá sagt? Ef tjaldbúðin var tákn, tákn táknsins, hvers vegna bannar lögmálið þá ekki gerð ímynda? Þannig er þessu alls ekki varið. Allt á sér sinn tíma. [3]



Hl. Jóhannes tjáði með skilmerkilegum hætti afstöðu hinnar postullegu arfleifðar allt frá tímum frumkirkjunnar, eins og sjá má í Hebreabréfinu. Það var hl. Ágústínus frá Hippo (d. 430) sem komst svo að orði, að okkur væri um megn að bera skyn á ímyndir hins Gamla sáttmála öðru vísi en í ljósi holdtekju Krists. Þetta gerði hann í verki sínu De Doctrinae þar sem hann vék að Drottni Jesú Kristi sem eina res (veruleikanum) og allar aðrar hliðar hans væru signum eða bendlar til þessa sannleika – eina táknsins sem væri universal in significando. Síðar lögðu þau hl. Teresa frá Avíla og Jóhannes af Krossi áherslu á þennan sama sannleika. Þannig komst la Madre fundadora svo að orði þegar hún talaði um helgidóm Guðs sem stað hinnar innblásnu bænar:
Hérna öðlast hin særða hind gnægtir vatns. Hérna gleðjumst við í tjaldbúð Guðs. [4]




Jóhannes af Krossi lagði ekki síður áherslu á helgidóm tjaldbúðarinnar sem stað hins háleitasta andlega ásæis þegar hann skrifaði:
Þegar Guð dregur þær nær sér finna þær [sálirnar] að þetta myrkur stendur honum nærri, rétt eins og hér sé um tjaldbúð hans að ræða. [5]

Þannig þýddu latnesku kirkjufeðurnir gríska orðið þeamata (ásæi) eða hina guðdómlegu ásýnd á Guði auglitis til auglitis sem contemplatio. Forskeytið con þýðir „í” eða „með” og templatio er dregið af latneska nafnorðinu templum eða „musteri.” En það sem varpar hvað fyllsta ljósi á gildi heilagra ímynda helgidóms tjaldbúðarinnar í lífi náðarinnar eru orð hinna heilögu feðra í Litaníu hins Alhelga hjarta:
Hjarta Jesú, heilagt musteri Guðs . . . Hjarta Jesú, tjaldbúð Guðs hins Hæsta . . . Hjarta Jesú, hús Guðs og hlið til himins. [6]



Hið háheilaga hjarta Jesú varð þannig að hliði til himna fyrir Elísabetu af Þrenningunni þegar hún íhugaði takmarkalausa miskunn þess og leyndardóma og vék að hinni einu hræringu þess:
Við höfuð dvalið á kyrrðardögum sem hafa verið afar unaðsríkir, þrungnir innblæstri og guðdómlegir. Faðir Vallée talaði allan tímann um Jesú Krist . . . Hvað sem við svo fáumst við verðum við að lifa í sameiningu við hið holdgaða Orð, Jesús, sem lifir í okkur og þráir að gefa okkur hlutdeild í leyndardómum sínum. Daginn fyrir píslir sínar var það þetta sem hann sagði við Föður sinn og lærisveinana: „Ég hef flutt þeim þau orð sem þú gafst mér. Þeir tóku við þeim og vita með sanni, að ég er frá þér út genginn, og trúa því, að þú hefur sent mig.” Hann lifir og starfar óaflátanlega í okkur. Einungis að hann byggi okkur upp hið innra. Megi hann verða að sálu sálar okkar, að okkar eigin lífi, þannig að við getum tekið undir orð hl. Páls og sagt: „Fyrir mér er lífið Kristur.” Hann þráir af öllu hjarta að sálin sé ekki döpur, jafnvel þegar henni verður á að gera eitthvað þvert gegn vilja hans. Hann er Frelsarinn og guðdómlegt hlutverk hans felst í því að fyrirgefa og dóminíkaninn okkar sagði okkur á þessum kyrrðardögum: „Það er einungis ein hræring í Kristshjartanu: Að hreinsa sálirnar af synd og leiða þær til Guðs.” [7]

Helgidómur tjaldbúðarinnar er nákvæmur skipulagsuppdráttur þar sem Guð hefur hulið „allt sem hann hafði í hyggju að gera” (Jóhannes frá Damaskus) í fyrirhugun hins Nýja sáttmála. Við getum með fullum rétti nefnt tjaldbúðina Endurvinnslustöð Heilags Anda. Í áþreifanlegri náð sinni er það hið Alhelga hjarta Jesú sem dregur okkur til sín, rétt eins og Drottinn okkar og Frelsari sagði meðan hann dvaldi með okkur á jörðu: „Og þegar ég verð hafinn upp frá jörðu, mun ég draga alla til mín”(Jh 12. 32). Það er Heilagur Andi Guðs sem dregur okkur til hins Alhelga hjarta í leyndardómi ásæisins i helgidóminum og þannig erum við þess umkomin að öðlast náðarríka hlutdeild í hinni guðdómlegu lofgjörð við hásæti náðarinnar í hinni himnesku tjaldbúð. Eða eins og hl. Silúans frá Aþosfjalli (1886-1932) komst svo réttilega að orði: „Heilagur Andi fyllir allt á himnum sem á jörðu.”



Unnt væri að tína til þúsundir ummæla hinna heilögu feðra og mæðra kirkjunnar í Patrologia Greaca og Patrologia Latina sem víkja að þeirri helgandi ná sem hulin er í þessum helgidómi lifandi Guðs og fjölmörg þeirra eru birt í ritinu Hið gullna hús Guðs: Eyðimerkurtjaldbúð Móse sem leiðsögn í bæn hjartans hér að neðan. Í þessu verki – sem er ávöxtur 25 ára íhugunar – er fjallað um opinberun helgidóms tjaldbúðarinnar með ítarlegum hætti, en hún er ekkert annað en að íklæðast prestsskrúða Drottins okkar Jesú Krists sem „æðsta prestinum yfir húsi Guðs” (Heb 10. 22) vegna þess að hans hátign er „oss vísdómur frá Guði, bæði réttlæti, helgun og endurlausn” (1 Kor 1. 30). Það er einungis með þessum hætti sem við „verðum allir einhuga í trúnni og þekkingunni á Syni Guðs, verðum fullþroska og náum vaxtartakmarki Krists fyllingar” (Ef 4. 13).



Við skulum því gefa gaum að orðum Ísaks Sýrlendings (sjöunda öld) sem hann mælti forðum vegna þess að þannig verður helgidómur tjaldbúðarinnar að Jakobsstiganum til himna og brú milli Guðs og manna:
Leitast við að ganga inn í fjárhirsluna hið innra og þannig verður hún að himneskri fjárhirslu. Báðar eru þær eitt og hið sama og einn og sami inngangurinn opinberar þær báðar. Stiginn sem liggur til konungsríkisins er hulinn hið innra með þér, það er að segja í sálinni. Hreinsaðu þig af syndinni og þú munt koma auga á rimar stigans sem leiða þig þangað. [8]

Ég endurtek einungis orð þau sem hin blessaða mey mælti til Mariette, sjáandans í Banneux í Belgíu: Bon Voyage! (Góða ferð).


ATHUGASEMDIR
[1]. Borg Guðs, VII. 32.
[2]. A Select Library of Nicene and Post-Nicene Fathers of the Christian Church, Second Series, Volume IX.
[3]. Ibid.
[4]. Borgin hið innra, 7. 3, 13.
[5]. Hin myrka nótt sálarinnar, II. 16, 11.
[6]. Litanía hins Alhelga hjarta.
[7]. Ecrits spiritueles d’Elisabeth de la Trinité,  28.
[8]. Patrologia Greaca, 44. 405 A-D.


SKYGGNUSÝNING AF HELGIDÓMINUM
Tjaldbúð ljóss, lífs og elsku – Hin svarta tjaldbúð dauðans –  Mikilvægi tjaldbúðarguðfræðinnar fyrir alla kristna söfnuði –  Bænaband hinna leiftrandi eðalsteina – Gimsteinar heitorðsins – Demantskastalinn – Fjögur stig upphafningar í elskunni – Klefi hl. Katrínar frá Síena – Helgidómurinn og ásæið – Tjaldbúðarguðfræði Gregoríosar frá Nyssa – Til varnar heilögum ímyndum eftir hl. Jóhannes Damaskus –  Ummæli Lúters um tjaldbúðina – Úrval úr skrifum um helgidóminn allt frá tímum fornkirkjunnar – Boðskapur fjórverutáknsins í Hómilíubók – Fjórverutáknið og friðarboðskapur þess á Þingvöllum – Hið keltneska og íslenska fjórverutákn – Hið þögla mál fjórverutáknsins í Bessastaðakirkju –  Leyndardómur steinanna á Karmelfjalli –


                                                                   

 
Íslensk vefrit um dulúðarguðfræði